Centraal- en Oost-Europa

Centraal- en Oost-Europa

! Klik hier voor de tussentijdse update van de cijfers naar aanleiding van de corona-epidemie !

Economische update - maart 2020

Sterke terugval door coronacrisis

De Centraal- en Oost-Europese economieën zijn 2020 sterk gestart, maar de snelle verspreiding van het coronavirus over gans Europa heeft daar verandering in gebracht. Centraal- en Oost-Europa heeft opvallend sterke weerstand geboden tegen verschillende voorgaande economische inzinkingen. Maar vandaag schijnt dat niet het geval te zijn. Het aantal coronabesmettingen is in de voorbije twee weken fors gestegen in de regio. Dat lokte ongeziene quarantainemaatregelen uit, die de economie grondig verstoren. Doordat deze economieën heel sterk van de uitvoer afhangen zullen ze bovendien de negatieve weerslag ondervinden van de economische terugval in de eurozone. Ondanks de vaak sterke macro-economische fundamenten, verwachten we bijgevolg ook in deze regio een tijdelijke maar forse economische terugval in 2020, met een geleidelijk herstel in de tweede jaarhelft en in 2021 (figuur COE1).

Elk land neemt eigen maatregelen en de economische impact daarvan is nog niet volledig ingeschat. Maar de laatste ontwikkelingen wijzen wel op een grote impact. Over het algemeen zijn de quarantainemaatregelen tamelijk strikt. Tsjechië ging het meest doortastend te werk met de snelle afkondiging van de noodtoestand en door als eerste Europese land grenscontroles in te stellen. Het werd daarin snel gevolgd door Polen, Slowakije en Hongarije. Met het verbod op samenscholingen en de sluiting van scholen en het merendeel van de kleinhandelszaken (behalve voedingswinkels) beperken de regeringen nu daadwerkelijk de bewegingsvrijheid van de bevolking.

Deze maatregelen geven de binnenlandse vraag een rake klap. De consumptie – in de eerste plaats die van diensten – valt terug en de investeringen komen in de greep van extreme onzekerheid en bottlenecks in de productie. Dat laatste wijst erop dat de economie niet enkel door een vraagschok, maar ook door een aanbodschok wordt getroffen. De verstoring van de productieprocessen treft de industrieën in de regio, zoals blijkt uit de stopzetting van de autoproductie in de Volkswagenfabriek in Slowakije.

De gelijktijdige economische terugval in Centraal- en Oost-Europa zal worden verergerd door de verminderde vraag uit het buitenland, in het bijzonder vanuit de eurozone, de belangrijkste handelspartner van de regio. Dat is het gevolg van de sterke integratie van deze economieën in de Europese handelsstromen en productieprocessen. Het belang van buitenlandse handel schommelt tussen 90% in Slowakije en 40% in Roemenië, maar ligt in de meeste landen dichter bij het Slowaakse cijfer. Dat maakt deze economieën kwetsbaar voor economische problemen bij hun handelspartners, niet in het minst in de Duitse industrie. Met een verwachte negatieve groei van -0,7% in de eurozone in 2020 zal de netto-uitvoer de economische groei in deze regio negatief beïnvloeden.

Als gevolg van de coronacrisis zijn onze economische vooruitzichten voor de regio fors verlaagd. De neerwaartse herziening van de verwachte reële bbp-groei gaat van 1,5 procentpunt voor Tsjechië tot 2,2 procentpunten voor Polen. Daardoor zal de economische groei in 2020 naar verwachting 0,5% bedragen in Tsjechië en in Slowakije, 1,4% in Bulgarije, 1,5% in Hongarije, 1,6% in Polen en 2,1% in Roemenië. Bij deze cijfers gelden twee belangrijke opmerkingen. Gelet op de snelle ontwikkelingen van het coronavirus, zijn de vooruitzichten ten eerste erg onzeker, met een grote kans op lagere cijfers. Ten tweede, zijn ze gebaseerd op de veronderstelling dat de draconische preventiemaatregelen tegen het einde van het tweede kwartaal zullen zijn opgeheven. We verwachten dus enkel een forse maar tijdelijke terugval van de economische activiteit in de eerste jaarhelft, gevolgd door een geleidelijk herstel in de tweede helft van 2020.

Steun van monetair en begrotingsbeleid

De omvang van de economische terugval door het coronavirus hangt niet alleen af van de verspreiding en de duurtijd van de besmetting, maar ook van de beleidsreactie. Over het algemeen staan de overheidsfinanciën er in de regio beter voor dan in de eurolanden. De schuldratio’s van de overheden in de meeste landen zijn in de voorbije jaren sterk gedaald door een combinatie van sterke economische groei en een relatief voorzichtig begrotingsbeleid. Hoewel belangrijke uitgavenprogramma’s nog moeten worden aangekondigd, wordt verwacht dat er van de grote budgettaire ruimte geleidelijk gebruik zal worden gemaakt om de impact van het coronavirus op de regionale economieën te temperen. Enkel Roemenië is een uitzondering. Het overheidstekort bedroeg daar al 4,6% van het bbp in 2019.

Ook de centrale banken uit de regio zullen niet aan de zijlijn blijven staan, maar bieden forse steun om de economische terugval te bestrijden. De Tsjechische centrale bank maakte haar renteverhoging met 25 basispunten van begin februari ondertussen al ongedaan door de beleidsrente met 50 basispunten te verlagen tot 1,75%. Ze liet ook de deur open voor verdere renteverlagingen en nam enkele uitzonderlijke maatregelen om de snel verzwakkende kroon te ondersteunen. Ook de Poolse centrale bank reageerde al op de coronacrisis door de rente met 50 basispunten te verlagen tot 1% en een omvattend pakket van monetaire versoepeling te lanceren. Het pakket omvat een programma van grootscheepse aankopen van overheidsobligaties op de secundaire markt, de uitbreiding van repo-operaties om de liquiditeit van de banken te vergroten en een verlaging van de reserveverplichtingen. Aangezien de beleidsrente van de Hongaarse centrale bank al op -0,05% staat, zal deze centrale bank waarschijnlijk focussen op de handhaving van het overaanbod van liquiditeit in de markt en, indien nodig, een nieuw programma voor kmo-financiering lanceren.

Terugval olieprijs zal inflatie drukken…

De combinatie van de deflatoire impact van de schok van het coronavirus en, nog belangrijker, van de recente instorting van de olieprijs zal de inflatiedruk in 2020 beperkt houden. De vooruitzichten voor de inflatie in de regio in 2020 werden sterk neerwaarts herzien tot 2% voor Slowakije en Bulgarije, 2,6% voor Tsjechië, 2,8% voor Polen, 3,2% voor Hongarije en 3,3% voor Roemenië (figuur COE2).

Deze vooruitzichten contrasteren fel met de recente ontwikkeling van de inflatie. De voorbije maanden werden immers gekenmerkt door de opbouw van inflatiedruk in alle economieën van de regio. De kerninflatie trok aan door de krapte op de arbeidsmarkt, ook de voedingsprijzen liepen op (onder meer door de Afrikaanse varkenskoorts in China) en in sommige landen werden administratieve prijzen opgetrokken. In februari bedroeg de inflatie 3,7% in Tsjechië, 4,4% in Hongarije en 4,7% in Polen. Dat is boven de doelstelling van de centrale banken en, in het geval van de Tsjechische centrale bank, de reden om de rente in februari te verhogen. Een maand later is de inflatie evenwel niet langer de hoofdbekommernis van de centrale banken in de regio. De verwachte neerwaartse trend in de inflatie is integendeel een bijkomend argument om de economische terugval met een soepel monetair beleid op te vangen.

… en post-corona herstel helpen

De beduidend lagere olieprijs kan in de tweede jaarhelft het economisch herstel na het coronavirus helpen. De Centraal- en Oost-Europese economieën zijn netto-invoerders van ruwe olie en geraffineerde producten (zoals de meeste Europese landen). De lage olieprijs geeft immers een impuls aan het beschikbaar gezinsinkomen. Op korte termijn zal dat de economische malaise weinig verzachten omdat de quarantainemaatregelen de consumptie beletten. Maar eens deze maatregelen zijn opgeheven, zullen de economieën in de regio duidelijk baat hebben bij deze positieve aanbodschok.

Voorspellingen Centraal- en Oost-Europa

Andere voorspellingen en updates

Wereld

Wereld

België

België

Ierland

Ierland
We gebruiken cookies en soortgelijke technologieën om je een goedwerkende website aan te bieden die je surfervaring aangenamer maakt. We kunnen de website ook aanpassen aan je behoeften en je voorkeuren. Door verder te surfen, ga je akkoord met het plaatsen van deze cookies. Wil je meer info? Of wil je dit niet?Klik hier.