Handelsoorlog

Handelsoorlog

Flag trade war

Sinds het aantreden van Donald Trump als Amerikaans president is handelsprotectionisme opnieuw een hot topic geworden. De terugtrekking van de VS uit het Trans Pacific Partnership, tarieven op de Amerikaanse invoer van staal en aluminium en de escalerende handelsoorlog met China kaderen allemaal in Trumps 'America First'-beleid. De VS lijkt op zoek naar een wapenstilstand op het internationale handelsfront met de belangrijkste handelspartners door bilaterale onderhandelingen aan te gaan met de EU en Japan. De focus van de VS ligt nu op China. Een akkoord in de onderhandelingen tussen deze twee wereldeconomieën blijft voorlopig ijdele hoop.

Overzicht verloop van de handelsoorlog

(1) Jan. 2017: President Trump beslist om de VS terug te trekken uit het Trans Pacific Partnership of TPP - het vrijhandelsverdrag tussen 12 landen grenzend aan de Stille Oceaan.

(2) Start van het Amerikaanse onderzoek naar het Chinese beleid betreffende technologieoverdrachten, intellectuele eigendommen en innovatie en de impact ervan op Amerikaanse economische belangen.

(3) VS implementeert vrijwaringstarieven – dat zijn invoerheffingen die als noodmaatregel kunnen worden toegepast om de binnenlandse industrie te beschermen tegen schadelijke buitenlandse concurrentie –op de Amerikaanse invoer van zonnepanelen en wasmachines. De tarieven gelden voor zonnepanelen en wasmachines afkomstig uit alle Amerikaanse handelspartners, maar zijn voornamelijk gericht op China.

(4) Bij de implementatie van de Amerikaanse invoertarieven op staal en aluminium werden Argentinië, Australië, Brazilië, Canada, Mexico, Zuid Korea en de EU initieel uitgesloten tot 1 juni. Toch werd vanaf toen de Amerikaanse invoer van staal en aluminium vanuit deze landen ook onderworpen aan de tarieven van 25% op staalinvoer en 10% op aluminiuminvoer. De tarieven betekenden de voorbode van een complex handelsconflict.

(5) Verschillende handelspartners (Mexico, Turkije, Rusland, Canada, India, EU, China) van de VS voeren vergeldinstarieven in als reactie op de Amerikaanse invoertarieven op staal en aluminium.

(6) Start van het Amerikaanse onderzoek naar de impact van Amerikaanse invoer van auto’s en auto-onderdelen op de Amerikaanse nationale veiligheid.

(7) Na de aankondiging in maart 2018 en het daaropvolgende proces van hoorzittingen en aanpassingen, volgt de implementatie van de eerste schijf van Amerikaanse tarieven op invoer vanuit China. In totaal zal $50 miljard aan invoer vanuit China onderworpen worden aan een invoertarief van 25%. Op het eerste deel van invoer (ter waarde van $34 miljard) treedt het tarief in werking vanaf juli 2018. Vanaf augustus geldt het tarief ook op de rest (invoer vanuit China ter waarde van $16 miljard). Als reactie hierop implementeert China ook 25% invoertarieven op invoer vanuit de VS ter waarde van $50 miljard. Het toenemend handelsbalanstekort van de VS met China lijkt de harde handelspolitiek van de Amerikaanse regering te rechtvaardigen (figuur 1). Toch klopt die interpretatie niet. Fundamenteel gaat het debat niet over vrijhandel, maar wel over technologie.

(8) Juncker-Trump deal: overeenkomst over de start van onderhandelingen tussen de VS en de EU. Onder meer het afschaffen van invoertarieven, van niet-tarifaire belemmeringen en van subsidies in de industriesector zijn deel van de handelsbesprekingen. Zolang deze onderhandelingen lopen, wordt de invoering van bijkomende tarieven opgeschort.

(9) Na de aankondiging in juni 2018 en het daaropvolgende proces van hoorzittingen en aanpassingen, volgt de implementatie van de tweede schijf van Amerikaanse tarieven op invoer vanuit China. In totaal zal $200 miljard aan invoer vanuit China onderworpen worden aan een invoertarief van 10%. Dat invoertarief zal vanaf 1 januari 2019 stijgen naar 25%. Als reactie hierop implementeert China ook invoertarieven (tussen 5 en 10%) op invoer vanuit de VS ter waarde van $60 miljard. Daaropvolgend dreigt president Trump met nieuwe invoertarieven op Amerikaanse import vanuit China ter waarde van $267 miljard (≈ de rest van de totale Amerikaanse invoer vanuit China).

(10) De VS, Mexico en Canada bereiken een akkoord over een nieuwe versie van het vroegere NAFTA-akkoord. Het nieuwe akkoord kreeg de naam USMCA, wat staat voor US-Mexico-Canada Agreement. Het herziet de regels voor de handelsrelaties en voegt ook een aantal nieuwe hoofdstukken toe, die het akkoord aanpassen aan de moderne tijden (met o.a. een nieuw hoofdstuk over digitale handel).

Meest recent publicaties over de handelsoorlog

China en de VS leggen (tijdelijk) de wapens neer

MR20181203 Marktrapport China en de VS leggen (tijdelijk) de wapens neer

Zorgen politieke doorbraken voor nieuw positivisme?

MR20181128 Marktrapport Zorgen politieke doorbraken voor nieuw positivisme?

Niet handelsoorlog, maar autosector is verantwoordelijk voor sputterende Duitse groeimotor

EO20181126 Niet handelsoorlog, maar autosector is verantwoordelijk voor sputterende Duitse groeimotor

Verkiezingsresultaten zoals verwacht, maar Trumpbeleid blijft onvoorspelbaar

EO20181107 Verkiezingsresultaten zoals verwacht, maar Trumpbeleid blijft onvoorspelbaar

Tekort op de Amerikaanse handelsbalans

Figuur 1 - Amerikaanse handelsbalans per handelspartner (goederenhandel, in miljarden USD)

Bron: KBC Economics gebaseerd op US Census Bureau

Het Amerikaanse tekort op de handelsbalans voor goederen - gemeten als het verschil tussen uitvoer en invoer van goederen - is sinds 2000 sterk toegenomen. In 2017 bedroeg het ruim 800 miljard dollar. De voornaamste reden voor het toenemende handelstekort was de handelsrelatie met China. De VS voert immers veel meer in vanuit China dan het uitvoert naar China. Ook tegenover andere belangrijke handelspartners zoals de Europese Unie, Canada, Mexico, Japan, enz. heeft de VS een aanzienlijk tekort op de bilaterale balans voor handel in goederen. President Trump wil dit handelstekort terugdringen door meer uit te voeren en de invoer, voornamelijk vanuit China, te verminderen. Door minder buitenlandse producten te kopen wil Trump de Amerikaanse economie ondersteunen en zo meer jobs creëren. Hoewel Trump een handelstekort als hoofdzakelijk negatief voor de economie bestempelt, hoeft dit evenwel niet zo te zijn. In het geval van de VS is het handelstekort een weerspiegeling van de sterke binnenlandse vraag en economische prestatie tijdens de voorbije jaren. Bovendien is het tekort een logisch gevolg van verschillende specialisaties van landen. Zo voert de VS meer goederen in dan uit omdat andere landen op een efficiëntere manier produceren. Daarentegen heeft de VS wel een overschot op de handelsbalans voor diensten (zo’n 255 miljard dollar in 2017). Los daarvan is de bilaterale handelsbalans waarschijnlijk niet de meest aangewezen maatstaf om een eventueel handelsonevenwicht tussen landen te beschrijven:

VS versus China

Figuur 2 -Recent geïmplementeerde invoertarieven in de handelsoorlog tussen VS en China (in miljarden USD)

Bron: KBC Economic Research gebaseerd op IMF – Art. IV Consultation People’s Republic of China (July 2018)

China was al van in den beginne kop van Jut voor president Trump. Al tijdens zijn verkiezingscampagne beschuldigde Trump de opkomende wereldeconomie van wisselkoersmanipulatie, oneerlijke handelspraktijken en diefstal van intellectuele eigendom. Hoewel het handelsoverleg tussen de VS en China al enige tijd aan de gang is, werd er nog maar weinig vooruitgang geboekt. In die context voerde president Trump al invoertarieven in op twee schijven van import vanuit China voor een totale waarde van 250 miljard dollar. China reageerde met vergeldingstarieven. Omdat de Chinese invoer vanuit de VS veel kleiner is dan de Amerikaanse invoer vanuit China, is ook de waarde van de invoer die aan de Chinese tarieven onderhevig is, beperkter (“slechts” 110 miljard dollar). Naast de reeds ingevoerde tarieven, dreigde Trump al met extra importtarieven op de Amerikaanse invoer ter waarde van 267 miljard dollar. Hierdoor zou praktisch alle Amerikaanse invoer vanuit China onderhevig zijn aan invoertarieven. De huidige focus op handelsmateries is nog maar het begin en zal waarschijnlijk verschuiven naar de essentie van de zaak, namelijk technologie: