Handelsoorlog

Handelsoorlog

Sinds het aantreden van Donald Trump als Amerikaans president is handelsprotectionisme opnieuw een hot topic geworden. De terugtrekking van de VS uit het Trans Pacific Partnership, tarieven op de Amerikaanse invoer van staal en aluminium en de escalerende handelsoorlog met China kaderen allemaal in Trumps 'America First'-beleid. De onderhandelingen met China zijn nog altijd aan de gang, maar het lijkt er wel op dat een akkoord in de maak is. Ondertussen heeft president Trump ook zijn pijlen gericht op de Europese Unie. In het kader van het aanslepende conflict tussen vliegtuigbouwers Boeing (VS) en Airbus (EU) dreigde hij al met de invoering van nieuwe invoertarieven op een resem Europese producten. De EU dreigde daarop met tegenmaatregelen als de tarieven effectief van kracht worden. Ook mogelijke Amerikaanse invoertarieven op auto's en auto-onderdelen hangen als een zwaard van Damocles boven het hoofd van de Europese economie. Een escalatie van het handelsconflict met de VS is dan ook één van de grootste economische risico's voor de EU.

Grote bilaterale handelstekorten zoals die met China en de EU zijn een doorn in het oog van Amerikaans president Trump

(Amerikaanse handelsbalans per handelspartner, goederenhandel, in miljarden USD)

Bron: KBC Economics gebaseerd op US Census Bureau

Recent geïmplementeerde invoertarieven in de handelsoorlog tussen VS en China

(goederenhandel, in miljarden USD)

Bron: KBC Economic Research gebaseerd op IMF DOTS

Publicatie in de kijker

Kader 2 in de April Economische Vooruitzichten:

Kader 2 - Wereldhandel in een dip

Terwijl 2017 veel positieve economische verrassingen opleverde, met een sterker dan verwachte groei van het bbp en de handel, werd 2018 gekenmerkt door een vertraging van de groei van de handel en economische activiteit. Deze zwakte zette zich ook voort begin 2019. De Wereldhandelsmonitor van het Centraal Planbureau (CPB) illustreert dit goed (figuur K2.1). De index meet de internationale handelsvolumes van goederenstromen op maandbasis. Het cijfer geeft duidelijk de sterke resultaten weer in 2017, de problemen in 2018 en de negatieve handelsgroei aan het eind van 2018. De eerste cijfers voor januari 2019 laten een slechts gedeeltelijk herstel van de goederenhandel zien.

Figuur K2.1 - CPB-monitor van de wereldhandel (goederenhandel in volume)

Bron: KBC Economics gebaseerd op Centraal Planbureau (CPB)

Op basis van voorlopige schattingen van de Wereldhandelsorganisatie (WHO) bedroeg de gemiddelde jaarlijkse groei van de internationale handelsvolumes in 2018 wereldwijd 3,0%, ver onder de oorspronkelijke WHO-ramingen en beduidend minder dan het groeipercentage van 4,6% in 2017. Vooral de erg teleurstellende cijfers voor het vierde kwartaal zorgden voor de opvallend slechte prestatie in 2018. De zwakke groei van de handel was vooral geconcentreerd in Europa en Azië, twee regio's met een belangrijk aandeel in de wereldwijde handelsstromen. Positief is echter dat de handel in commerciële diensten in 2018 voor het tweede jaar op rij een sterke groei kende (+7,7%), vooral dankzij de sterke groei van de diensteninvoer in Azië.

De teleurstellende resultaten van de goederenhandel waren het gevolg van verschillende factoren. De escalatie van de handelsoorlog tussen de VS en China was er ongetwijfeld één van. De herhaaldelijk verhoogde invoertarieven aan beide zijden hebben geleid tot een verstoring van de bilaterale handelsstromen. Bovendien werden de handelsstromen van andere economieën met nauwe handelsbetrekkingen met de VS of China beïnvloed. Daarnaast had de toegenomen onzekerheid wereldwijd een negatieve impact. Ook de aanhoudende onduidelijkheid rond de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de EU woog op de wereldwijde handelsstromen. Op wereldniveau droegen de zwakkere vraag en een daling van de groei van het reële bbp bij tot de vertraging van de handelsgroei. Daarnaast speelden ook tijdelijke factoren een rol. De problemen in de Duitse auto-industrie als gevolg van nieuwe emissietestvoorschriften en de sluiting van een aantal Amerikaanse overheidsdiensten hebben waarschijnlijk geleid tot een tijdelijk uitstel van de aankoopbeslissingen van consumenten en bedrijven.

Voorlopende indicatoren wijzen niet op een duidelijke verbetering van de internationale handel in de nabije toekomst. Het producentenvertrouwen, gemeten door de PMI's, is nog altijd aan het dalen in de verwerkende nijverheid die openstaat voor internationale handel. Met name de subcomponent van de uitvoerbestellingen blijft over het algemeen zwak. Ook de World Trade Outlook Indicator van de WHO wijst niet op een herstel van de handelsgroei in de eerste helft van 2019 (figuur K2.2). Op basis van deze conclusies heeft de WHO haar prognoses voor de volumegroei van de goederenhandel neerwaarts herzien tot 2,6% in 2019 en 3,0% in 2020. Een opleving van de handelsgroei in 2020 is waarschijnlijk, in overeenstemming met ons scenario van een gedeeltelijk herstel van de economische wereldgroei.

Figuur K2.2 - WHO-indicator wereldhandelsvooruitzichten

Bron: KBC Economics gebaseerd op Wereldhandelsorganisatie (WHO)

Een belangrijke determinant voor de handel zal de ontwikkeling van de handelsconflicten zijn en de onzekerheid die zij veroorzaken. Het handelsoverleg tussen China en de VS is nog altijd aan de gang, en een definitieve overeenkomst is nog niet bereikt. Er is sprake van vooruitgang, maar een eventueel akkoord is uitgesteld tot ten vroegste mei. Een van de grootste struikelblokken blijft de vraag of de reeds toegepaste tarieven al dan niet zullen worden teruggeschroefd. Bovendien is de Amerikaanse vraag naar mechanismen om de naleving van het akkoord te verzekeren een moeilijk onderwerp voor de Chinese autoriteiten. Desalniettemin kwamen de VS en China onlangs overeen om controle-instanties op te richten die zullen toezien op de naleving van de overeenkomst. Ons basisscenario bevat geen verdere escalatie van het conflict tussen de VS en China, aangezien we het waarschijnlijker achten dat er in de nabije toekomst een akkoord zal komen. De onderliggende problemen zullen echter niet volledig worden opgelost. Waarschijnlijk zal het geschil verschuiven van handelskwesties naar technologische kwesties, aangezien China zich meer richt op de productie en export van producten met een hoge toegevoegde waarde (zie ook de KBC Economische Opinie van 11 april 2018).

Naast het conflict met China bouwen de VS de handelsspanningen met de EU op. In het kader van het langdurige conflict tussen de vliegtuigbouwers Airbus en Boeing hebben de VS aanvullende tarieven aangekondigd op de invoer van Europese producten. De tarieven zijn een reactie van de VS tegen de vermeende illegale subsidies van de Europese regeringen aan Airbus. De voorlopige lijst bevat producten met een waarde van ongeveer 11 miljard dollar. Deze dreiging komt bovenop het risico van extra Amerikaanse importtarieven op auto's en auto-onderdelen. Voor de toch al zwakke Europese conjunctuur zijn dit belangrijke onzekerheidsfactoren. Niettemin heeft de EU besloten groen licht te geven voor nieuwe handelsbesprekingen met de VS. Dat is een hoopgevend signaal, maar zolang de handelsspanningen niet afnemen en de onzekerheid groot blijft, worden de handelsstromen en investeringsbeslissingen wereldwijd verstoord.

Bronpublicatie:

Andere recente publicaties over de handelsoorlog

Voedingsuitvoer steunpilaar van Belgische economie

EO20190919 Voedingsuitvoer steunpilaar van Belgische economie

Het ene handelsakkoord is het andere niet

MR20190828_Het ene handelsakkoord is het andere niet

Trumps rollercoaster blijft supergevaarlijk

MR20190814_Trumps rollercoaster

EU en Mercosur keren handelsprotectionisme de rug toe

MR20190710 EU en Mercosur

Amerikaans protectionisme is geen eendagsvlieg

EO20190619 Amerikaans protectionisme is geen eendagsvlieg

Amerikaanse rentes in vrije val

MR20190524 - Amerikaanse rentes in vrije val

Lange en bitsige technologie-oorlog in aantocht

EO20190524 Lange en bitsige technologie-oorlog in aantocht

Hoe ver reikt Trump's handelskruistocht?

MR20190514 - Hoe ver reikt Trump's handelskruistocht?

Grimmige sfeer slaat nog niet om

MR20190513_Grimmige sfeer slaat nog niet om

Handelsgesprekken met China op de helling

MR20190506 Handelsgesprekken met China op de helling

Nieuwe escalatie in handelsdispuut EU/VS

MR20190409 Marktrapport Nieuwe escalatie in handelsdispuut EU/VS

De VS en China maken nogmaals progressie

MR20190405 Marktrapport De VS en China maken nogmaals progressie

De keizer in Europa: met alle chinezen…

MR20190327 Marktrapport De keizer in Europa: met alle chinezen…

Voorhoedegevechten in Europees-Amerikaanse Handelsoorlog

EO20190320 Voorhoedegevechten in Europees-Amerikaanse Handelsoorlog

Een stabiele yuan? Niet zo onschuldig als het lijkt…!

MR20190221 Marktrapport Een stabiele yuan? Niet zo onschuldig als het lijkt…!

Auto’s: Amerikaanse droom en Europese nachtmerrie

MR20190220 Marktrapport Auto’s: Amerikaanse droom en Europese nachtmerrie
KBC gebruikt cookies om je surfervaring aangenamer te maken. Zo kan KBC ook beter inspelen op je behoeften en voorkeuren. Door verder te surfen ga je akkoord met het gebruik van deze cookies. Meer info? Of wil je geen cookies?Klik hier.