Centraal- en Oost-Europa

Centraal- en Oost-Europa

Centraal- en Oost-Europese munten

EUR/HUF (lichtblauw):

1 April 2018: president Orban wordt herverkozen. Politieke onzekerheid lanceert een opwaartse trend in EUR/HUF. Het paar verlaat de zijwaartse 305/315-handelsband.

2 De munten van zowel Tsjechië als Hongarije vertonen vaak inverse correlatie met de Amerikaanse dollar. De sterke prestatie van de USD sinds april/mei leidt tot een verzwakking van de kroon en de forint.

3 Markt twijfelt aan economische duurzaamheid van Turkije en verkoopt massaal de Turkse lire. Hongaarse forint (en Tsjechische kroon) ondergaat nevenschade.

4 Ondanks sterke economische cijfers, gaat Hongaarse forint alsnog onderuit onder impuls van druk op opkomende landen (Turkije, Rusland ...).

5 De Europese Unie activeert de sanctieprocedure (het beruchte artikel 7) tegen Hongarije dat ultiem kan eindigen in het ontnemen van stemrecht. De effectieve uitvoering is hoogst onzeker want elk EU-lid heeft een veto. De forint reageert nauwelijks.

6 18/12: Hongaarse centrale bank suggereert snellere beleidsnormalisatie dan
verwacht (Cfr. App Hongaarse centrale bank: bereid om het beleid voor de ECB te normaliseren?! )

EUR/CZK (donkerblauw):

1 Maandenlange rally van de Tsjechische kroon bodemt uit nadat de Tsjechische centrale bank (CNB) een pauze in de verstrakking van haar monetair beleid signaleerde.

2 Onfortuinlijke combinatie van druk op de opkomende landen, tijdelijk verminderde liquiditeit in de aanloop naar enkele feestdagen en het nieuws m.b.t. mogelijk minder Europese financiering voor sommige Centraal-Europese landen treft Tsjechische kroon midscheeps.

3 Een harde confrontatie tussen Italië’s kersverse populistische regering (Lega, 5SM) en Europa lijkt onvermijdelijk. Het negatief risicoklimaat leidt tot een tuimelperte van Italiaanse activa en sleurt Centraal-Europese munten, waaronder de kroon (en de forint), mee.

4 De munten van zowel Tsjechië als Hongarije vertonen vaak inverse correlatie met de Amerikaanse dollar. De sterke prestatie van de USD sinds april/mei leidt tot een verzwakking van de kroon en de forint.

5 ‘Buy the rumor, sell the news’: Tsjechische kroon liep in september sterk vooruit op meer renteverhogingen van de centrale bank. De centrale bank voegde de daad bij het woord, maar de kroon profiteerde daar niet (meer) van.

6 Ondanks meerdere renteverhogingen blijft Tsjechische kroon onder druk door sterker dan verwachte groeivertraging. Ook politieke onzekerheid (motie van wantrouwen) houdt de munt in het defensief. De regering van premier Andrej Babis overleefde inmiddels de stemming.

 

Economische update regio

Opvallend sterke economische groei...

De Centraal- en Oost-Europese economieën kenden andermaal een jaar van sterke economische groei. De definitieve groeicijfers voor het vierde kwartaal moeten nog worden gepubliceerd, maar de meeste economieën gingen allicht op hun sterk elan door. Ze bevestigden daarmee het positieve plaatje van de voorgaande kwartalen. Polen en Hongarije waren de uitschieters. Beide landen zijn goed op weg om het hoogste groeicijfer in tien jaar te laten optekenen. Ook Slowakije zette zijn inhaalbeweging tegenover de rest van de regio voort. In het vierde kwartaal werden vooral in Tsjechië opvallend sterke economische rapporten gepubliceerd.

De sterke groei in 2018 wijst erop dat de Centraal- en Oost-Europese economieën bijzonder goed weerstand hebben geboden aan de groeivertraging in de West- en Zuid-Europese economieën. De geringe impact van de groeivertraging in Duitsland op diens oostelijke buren springt het meest in het oog. Dat is anderzijds geen grote verrassing, aangezien de groeivertraging in Duitsland, in het bijzonder in het derde kwartaal, meer te maken had met tijdelijke factoren in de auto-industrie dan met een verzwakking van de Duitse uitvoer naar niet-EU-landen als gevolg van de handelsoorlog. Mocht dat laatste het geval zijn geweest, dan zou dat de Centraal- en Oost-Europese economieën ongetwijfeld meer hebben getroffen.

De economische dynamiek in de regio wordt momenteel gevoed door de uitbundige binnenlandse vraag. Die brengt de economieën in de zone van oververhitting. Dat risico is het grootst in sommige arbeidsmarkten, zoals in Tsjechië en Hongarije. Weliswaar zorgden de lagere olieprijzen recent ook in deze regio voor lagere inflatiecijfers. Maar de kerninflatie blijft onder opwaartse druk staan, niet in het minst als gevolg van erg krappe arbeidsmarkten die de lonen de hoogte injagen. Investeringen, vaak met steun van EU-financiering, zorgen ondertussen voor een uitbreiding van de productiecapaciteit.

... blijft stevig, ondanks vertraging

In 2019 zal de economische groei overal in de regio vertragen maar niettemin erg sterk blijven, zelfs sterker dan de potentiële groei op lange termijn. De belangrijkste reden voor de verwachte groeivertraging is de minder gunstige externe omgeving als gevolg van de tragere groei in de VS en de eurozone. Bovendien kunnen de negatieve risico’s van de brexit, het Amerikaans-Chinese handelsconflict en toegenomen volatiliteit op de financiële markten ook in deze regio wegen op het vertrouwen. Anderzijds zal een tragere economische groei de vrees voor een oververhitting van de economie milderen.

De sterk blijvende economische groei moet deze economieën toelaten hun convergentie met andere EU-landen voort te zetten. Hij rechtvaardigt ook een strakker economisch beleid. In Tsjechië is de centrale bank reeds in 2017 een cyclus van renteverhogingen gestart. We verwachten dat ze daarin in 2019 nog een volgende stap zal zetten, allicht al in februari. In Hongarije bleef een verhoging van de beleidsrente vooralsnog achterwege, maar liet de centrale bank verstaan dat ze de ontwikkeling van de inflatie nauwlettend in het oog houdt. We verwachten dat ze in 2019 het startsein zal geven voor een geleidelijke verkrapping van haar beleid met een bijstelling van de onconventionele beleidsinstrumenten en een verhoging van de beleidsrente.

Zorgenkind Roemenië

Het bovenstaande positieve plaatje geldt niet voor alle landen in de regio. Roemenië, dat op 1 januari voor zes maanden het voorzitterschap van de Raad van de EU opnam, baart de meeste zorgen. De economische groei vertraagt er waarschijnlijk van een uitzonderlijk hoge 6,9% in 2017 naar 3,5% in 2019. Het effect van een zwaar expansief begrotingsbeleid, dat in 2017 de particuliere consumptie stevig aanwakkerde, geraakt er immers uitgewerkt. Een verkrapping van het monetaire beleid in 2018 hielp om de inflatie terug te dringen van 5,4% in juni 2018 naar 3,4% in december. Maar het land blijft kampen met een oplopend tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans en kwetsbare overheidsfinanciën.

Het beleid vindt daarop geen gepast antwoord. De recente verhoging van de belastingen op de banken-, energie- en telecommunicatiesector zijn onvoldoende om de overheidsfinanciën structureel recht te trekken, maar verslechteren wel het ondernemingsklimaat. Dat kan kapitaalvlucht uitlokken. Politieke instabiliteit en controversiële institutionele voorstellen voeden ondertussen sociale onrust en plaatsen het land op gespannen voet met de Europese instellingen. Met presidentsverkiezingen op de agenda in november 2019 zullen deze elementen nog geruime tijd een hypotheek leggen op het groei- en convergentiepotentieel van Roemenië.

Meest recente update individuele landen in de regio (in het engels)

Bulgaria - Economic update January 2019

201901 Bulgaria - Economic update

Czech Republic - Economic update January 2019

201901 Czech Republic - Economic update

Slovakia - Economic update January 2019

201901 Slovakia - Economic update

Hungary - Economic update January 2019

201901 Hungary - Economic update

Vooruitzichten Centraal- en Oost-Europese economieën in cijfers

In-depth credit reviews

In depth review: Slovakia (enkel in het Engels)

MR20181218 In depth review: Slovakia

Meest recente publicaties over Centraal- en Oost-Europa

Plaatst de Hongaarse centrale bank een demarrage?

MR20190118 Marktrapport Plaatst de Hongaarse centrale bank een demarrage?

Heeft forint stilaan uitzicht op rentesteun?

MR20181219 Marktrapport Heeft forint stilaan uitzicht op rentesteun?

Centraal Europese groei sterker dan EMU in Q3

MR20181120 Centraal Europese groei sterker dan EMU in Q3

EU-fondsen voor Centraal- en Oost-Europese regio’s blijven noodzakelijk

EO20180427 EU-fondsen voor Centraal- en Oost-Europese regio’s blijven noodzakelijk