Centraal- en Oost-Europa

Centraal- en Oost-Europa

Centraal- en Oost-Europese munten

EUR/HUF (lichtblauw):

1 April 2018: president Orban wordt herverkozen. Politieke onzekerheid lanceert een opwaartse trend in EUR/HUF. Het paar verlaat de zijwaartse 305/315-handelsband.

2 De munten van zowel Tsjechië als Hongarije vertonen vaak inverse correlatie met de Amerikaanse dollar. De sterke prestatie van de USD sinds april/mei leidt tot een verzwakking van de kroon en de forint.

3 Markt twijfelt aan economische duurzaamheid van Turkije en verkoopt massaal de Turkse lire. Hongaarse forint (en Tsjechische kroon) ondergaat nevenschade.

4 Ondanks sterke economische cijfers, gaat Hongaarse forint alsnog onderuit onder impuls van druk op opkomende landen (Turkije, Rusland ...).

5 De Europese Unie activeert de sanctieprocedure (het beruchte artikel 7) tegen Hongarije dat ultiem kan eindigen in het ontnemen van stemrecht. De effectieve uitvoering is hoogst onzeker want elk EU-lid heeft een veto. De forint reageert nauwelijks.

6 De vicegouverneur van de Hongaarse centrale bank Marton Nagy speelt solo slim en suggereert een sneller dan verwachte normalisatie van het monetair beleid. De centrale bank houdt die optie tijdens de beleidsvergadering daags nadien op tafel en ondersteunt daarmee de recente rally van de munt.

EUR/CZK (donkerblauw):

1 Onfortuinlijke combinatie van druk op de opkomende landen, tijdelijk verminderde liquiditeit in de aanloop naar enkele feestdagen en het nieuws m.b.t. mogelijk minder Europese financiering voor sommige Centraal-Europese landen treft Tsjechische kroon midscheeps.

2 Een harde confrontatie tussen Italië’s kersverse populistische regering (Lega, 5SM) en Europa lijkt onvermijdelijk. Het negatief risicoklimaat leidt tot een tuimelperte van Italiaanse activa en sleurt Centraal-Europese munten, waaronder de kroon (en de forint), mee.

3 De munten van zowel Tsjechië als Hongarije vertonen vaak inverse correlatie met de Amerikaanse dollar. De sterke prestatie van de USD sinds april/mei leidt tot een verzwakking van de kroon en de forint.

4 ‘Buy the rumor, sell the news’: Tsjechische kroon liep in september sterk vooruit op meer renteverhogingen van de centrale bank. De centrale bank voegde de daad bij het woord, maar de kroon profiteerde daar niet (meer) van.

5 Ondanks meerdere renteverhogingen blijft Tsjechische kroon onder druk door sterker dan verwachte groeivertraging. Ook politieke onzekerheid (motie van wantrouwen) houdt de munt in het defensief. De regering van premier Andrej Babis overleefde inmiddels de stemming.

6 De rally van de Tsjechische kroon tegen de achtergrond van een constructief risicoklimaat en het vooruitzicht op nieuwe rentesteun in februari, eindigt. Nieuw CNB-zwaargewicht Holub stelt die februari-renteverhoging in vraag nadat ook andere grote centrale banken (o.m. ECB) een belangrijke bocht richting soepeler monetair beleid maakten.

7 De Tjechische kroon versterkt in navolging van fors beter dan verwachte groei (1.0% kw/kw) tijdens het vierde kwartaal van 2018 die het vooruitzicht op rentesteun van de centrale bank opnieuw kracht bijzet.

 

Economische update regio

Voor de meeste Centraal- en Oost-Europese landen zijn inmiddels cijfers beschikbaar over de bbp-groei in het laatste kwartaal van 2018. Over het algemeen wijzen die op een aanhoudend sterke groeiprestatie in de hele regio. Dat de landen het goed blijven doen, is des te opmerkelijker gezien de economische vertraging in de eurozone en in Duitsland in het bijzonder. Het is dan ook duidelijk dat er verzachtende omstandigheden spelen die de economische groei in Centraal- en Oost-Europa op peil houden. Sterke binnenlandse economische prestaties, ondersteund door EU-financiering en een accommoderend begrotingsbeleid, spelen daarbij een voorname rol. Ondanks de algemeen goede groeiprestaties zijn er verschillen tussen de landen onderling (figuur CEE1). Zo versnelde de bbp-groei in Tsjechië van het derde naar het vierde kwartaal, maar was er een duidelijk neerwaartse groeitrend in Slowakije en stelde vooral de Poolse groei in het vierde kwartaal teleur. De recente kortetermijnontwikkelingen verschillen bovendien duidelijk van de langeretermijntrend. In Slowakije en Polen was het groeipad de afgelopen tien jaar namelijk het meest indrukwekkend. Meer algemeen was de groeidynamiek in Centraal- en Oost-Europa het voorbije decennium aanzienlijk sterker dan die in het eurozone (figuur CEE2).

Figuur CEE1 - Reële bbp (kwartaalwijziging, in %)

Bron: KBC Economics gebaseerd op Eurostat

Figuur CEE2 - Reële bbp (index, Q1 2008 = 100)

Bron: KBC Economics gebaseerd op Eurostat

Veerkracht ondanks Duitse vertraging

De jongste cijfers inzake bbp-groei wijzen erop dat Centraal- en Oost-Europa erg veerkrachtig is ten aanzien van de vertraging in de Duitse economie. Duitsland is immers verreweg de belangrijkste uitvoerbestemming voor alle Centraal- en Oost-Europese economieën. De Duitse groei is in de tweede helft van 2018 aanzienlijk vertraagd: het reële bbp daalde met 0,2% in het derde kwartaal en stagneerde in het vierde kwartaal. Het land ontsnapte dus ternauwernood aan een recessie, die technisch gezien wordt gedefinieerd als twee opeenvolgende kwartalen van negatieve groei. De aanzienlijke Duitse groeivertraging was het gevolg van zowel tijdelijke factoren (vooral de nieuwe emissienormen in de auto-industrie) als meer permanente factoren (waaronder een tragere groei van de Chinese vraag).
Hoe komt het dat de groei in Centraal- en Oost-Europa vooralsnog bestand blijkt tegen de negatieve Duitse conjunctuurontwikkeling? Vooreerst speelt allicht de aard van de Duitse groeivertraging een rol. Algemeen wordt aangenomen dat de vertraging sterk werd veroorzaakt door tijdelijke factoren, waardoor er geen significante negatieve impact was op de investeringsactiviteit in Centraal- en Oost-Europa. Ten tweede hebben sommige van de meer permanente negatieve factoren, zoals de zwakkere Chinese economie, geen ernstige gevolgen voor de regio. De regionale blootstelling aan China is immers aanzienlijk lager dan die van Duitsland. Ten derde is het begrotingsbeleid van landen in de regio veelal soepeler dan in Duitsland, waar het begrotingsoverschot (als percentage van het bbp) sinds 2014 is toegenomen. Dat argument geldt in het bijzonder voor Polen en Hongarije, twee landen met aanzienlijke structurele begrotingstekorten. Nu Polen een budgettaire stimulus van zo’n 2% van het bbp heeft aangekondigd, kan het verschil met Duitsland de komende jaren nog groter worden.

Vooruitblik

Ondanks de huidige veerkracht van de Centraal- en Oost-Europese economieën verwachten wij dat de tragere Duitse groei in de eerste helft van 2019 toch wat negatieve impact zal hebben op de regio. Dat komt alvast tot uiting in de recente verslechtering van de Tsjechische en Poolse indicatoren van het ondernemersvertrouwen (PMI's). Verscheidene andere voorlopende indicatoren, waaronder enquêtes van de Europese Commissie inzake nieuw-binnenkomende bestellingen, blijken tot nu toe resistent te zijn tegen de Duitse vertraging. Ook onze eigen economische modellen, die zijn gebaseerd op verschillende vertrouwensindicatoren, wijzen niet in de richting van een grote vertraging. Tenzij de Duitse groeivertraging langer zou aanhouden dan verwacht, zal de impact ervan op de regio niettemin niet bijzonder groot zijn.

Bijgevolg gaan wij in ons scenario slechts uit van een milde conjunctuurverzwakking in de regio. In sommige landen kan die wat sterker zijn als gevolg van landspecifieke factoren. Zo verwachten we dat de Hongaarse groei meer zal vertragen, aangezien de groeisteun vanwege EU-fondsen er de komende jaren geleidelijk aan zal afnemen. Ook de Roemeense en Bulgaarse groei zal naar verwachting relatief meer onder druk komen te staan, gezien de zwakke economische vooruitzichten voor enkele belangrijke handelspartners, waaronder Turkije, Griekenland en Italië.

Krappe arbeidsmarkten

De al bij al bemoedigende groeiomgeving blijft de arbeidsmarkten in de regio ondersteunen. De dalende trend van de werkloosheidsgraad houdt er overal aan. De krappe arbeidsmarkten zorgen intussen voor een versnelling van de loonstijging. Zo stegen de nominale arbeidskosten (verloning inclusief belastingen en exclusief subsidies) in het derde kwartaal van 2018 met 9,0% op jaarbasis in Hongarije, met 7,7% in Tsjechië en met 6,9% in Slowakije. In de hele regio worden verdere arbeidsmarkthervormingen doorgevoerd en inspanningen geleverd om de participatiegraad op te krikken en het arbeidsaanbod te verhogen door buitenlandse arbeiders toe te laten. Bedrijven in verschillende landen trachten bovendien hun afhankelijkheid van arbeid te verminderen door middel van nieuwe investeringen. Het lijkt evenwel onwaarschijnlijk dat deze ingrepen zullen volstaan om de capaciteitsbeperkingen waarmee bedrijven worden geconfronteerd te overwinnen. De krappe arbeidsmarkten kunnen de ontplooiing van nieuwe economische activiteit, en dus de verdere economische groei op langere termijn, effectief in gevaar brengen. Al zijn we dit momenteel nog niet in de cijfers.

Meest recente update individuele landen in de regio (in het engels)

Hungary - Economic update March 2019

201903 Hungary - Economic update

Bulgaria - Economic update March 2019

201903 Bulgaria - Economic update

Slovakia - Economic update March 2019

201903 Slovakia - Economic update

Czech Republic - Economic update March 2019

201903 Czech Republic - Economic update

Vooruitzichten Centraal- en Oost-Europese economieën in cijfers

In-depth credit reviews

In depth review: Slovakia (enkel in het Engels)

MR20181218 In depth review: Slovakia

Meest recente publicaties over Centraal- en Oost-Europa

Tsjechische centrale bank mee aan de zijlijn

MR20190211 Marktrapport Tsjechische centrale bank mee aan de zijlijn

Poolse centrale bank: stabiel tot (en met?) 2020

MR20190207 Marktrapport Poolse centrale bank: stabiel tot (en met?) 2020

Plaatst de Hongaarse centrale bank een demarrage?

MR20190118 Marktrapport Plaatst de Hongaarse centrale bank een demarrage?

Heeft forint stilaan uitzicht op rentesteun?

MR20181219 Marktrapport Heeft forint stilaan uitzicht op rentesteun?
KBC gebruikt cookies om je surfervaring aangenamer te maken. Zo kan KBC ook beter inspelen op je behoeften en voorkeuren. Door verder te surfen ga je akkoord met het gebruik van deze cookies. Meer info? Of wil je geen cookies?Klik hier.