Duitse industriële innovatie sleutel tot herstel

Marktrapport

De negatieve Duitse groeicijfers voor Q2 zinderen nog na op de markten. Zij wakkeren de vrees aan dat een Duitse recessie de ganse Europese economie zal meesleuren in een neerwaartse spiraal. Zelfs wereldwijd baart dit zorgen, zoals bleek uit de expliciete vermelding van een Europese groeivertraging als risicofactor in Powell’s speech na de Fed-renteverlaging. Belangrijkste oorzaak voor de Duitse terugval zijn de binnenlandse en internationale moeilijkheden waarmee de Duitse industrie kampt. Maar het is zeker niet overal kommer en kwel in de Duitse industrie. Laat ons even dieper inzoomen op de industriële revolutie die onze oosterburen meemaken.

Het afgelopen decennium kon de Duitse industrie zich duidelijk manifesteren als de locomotief van de Europese economie. De groei werd ondersteund door vraag- en aanbodfactoren. De ontluikende Chinese markt, maar ook de nabije Oost-Europese markten boden Duitse exporteurs nieuwe opportuniteiten. Een binnenlands beleid van gematigde arbeidskostengroei versterkte de Duitse concurrentiekracht en de schaarste in de arbeidsmarkt kon worden opgevangen door het verplaatsen van productie naar het oostelijke hinterland. Innovatie werd een belangrijke focus, in bijzonder via samenwerkingen met de Duitse universiteiten. De meeste van die succesfactoren staan nu onder druk. De internationale vraag zwakt af, onder meer door de Amerikaans-Chinese handelsoorlog, en de arbeidsreserve in Oost-Europa is uitgeput. De Duitse innovatie zet dan ook sterk in op arbeidsbesparende technologieën, denk aan robotisering in het productieproces, ook wel procesinnovatie genoemd in het vakjargon. Eind 2018 gebruikten 16% van de Duitse ondernemingen robots in hun productieproces. Bij grote ondernemingen (met meer dan 250 werknemers) loopt dat percentage zelfs op tot 53% waarbij Duitsland de absolute kampioen is binnen Europa.

Een aantal industriële omwentelingen die internationaal aan de gang zijn dwingen Duitsland nu tot een andere aanpak. De vergroening van automodellen vergt, bijvoorbeeld, een ander soort innovatie en een andere soort implementatie ervan. Het gaat om een snelle productinnovatie en niet zozeer om een procesinnovatie. Die technologische transitie vergt dus veel meer tijd en verklaart de disruptie die we momenteel meemaken in Duitsland.

Toch is de verwachting dat deze evolutie uiteindelijk zal uitmonden in een succesvolle industriële revolutie. De Duitse economie heeft een sterke budgettaire spurt achter de rug op het vlak van R&D-uitgaven (zie figuur). De winstgevendheid van grootste Duitse concerns laat toe om verder te investeren in deze overgang en de Duitse overheid beschikt over de nodige financiële reserves om de markt eventueel te ondersteunen. Dat laatste zal uiteraard geen blanco cheque zijn, al is het maar omdat dit volgens de Europese regels rond staatssteun aan ondernemingen verboden is. Maar de grote Duitse klimaattop in september zou mogelijk het startschot kunnen worden van een ambitieus klimaatplan waarbij de facto de Duitse industrie wordt ondersteund in een transitie naar meer milieuvriendelijke technieken en producten. In tegenstelling tot Duitsland zien we nergens in andere grote Europese landen een gelijkaardige gunstige omgeving.

De Duitse locomotief sputtert, maar dat zal tijdelijk zijn. De timing van de technologische transitie komt ongelegen in het huidige woelige internationale politiek. De locomotief is log en traag, maar eens in de juiste richting, zal Duitsland opnieuw het voortouw nemen in de Europese industriële heropleving. Geduld is nodig, maar dat is helaas een zeldzame eigenschap op de markten.

Jan Van Hove, KBC Group Chief Economist
 

R&D uitgaven (% van BBP)

Bron: Bloomberg

Disclaimer:

Deze publicatie vormt een algemene duiding van de financieel-economische actualiteit op korte termijn en kan niet beschouwd worden als onderzoek op beleggingsgebied. Deze publicatie kan evenmin worden beschouwd als beleggingsadvies of als beleggingsaanbeveling met betrekking tot de beschreven financiële instrumenten en houdt op geen enkele wijze een beleggingsstrategie in. Deze publicatie maakt een kleine niet-geldelijke tegemoetkoming uit die ook gratis ter beschikking wordt gesteld van het publiek.
BC group.De informatie opgenomen in deze publicatie mag op geen enkele manier gepubliceerd, herschreven of heruitgegeven worden in eender welke vorm. KBC Bank NV heeft beroep gedaan op de door haar betrouwbaar geachte bronnen voor de informatie opgenomen in deze publicatie. De accuraatheid, volledigheid en tijdigheid van de informatie wordt evenwel niet gegarandeerd. Er wordt niet gewaarborgd dat de voorgestelde scenario’s, risico’s en prognoses de marktverwachtingen weerspiegelen noch dat ze in realiteit tot uiting zullen komen.
KBC Bank NV noch enige andere vennootschap van de KBC-groep (of enige van hun aangestelden) kunnen aansprakelijk gesteld worden voor enige schade, rechtstreeks of onrechtstreeks, die het gevolg is van de toegang tot, de consultatie of het gebruik van de informatie en de gegevens vermeld in deze publicatie.
KBC Bank is een kredietinstelling naar Belgisch recht en staat onder het prudentieel toezicht van de Europese Centrale Bank (ECB, Sonnemannstrasse 22, 60314 Frankfurt am Main, Duitsland). Concreet oefent de Europese Centrale Bank het toezicht uit via een “Joint Supervisory Team” waarvan ook personeelsleden van de Nationale Bank van België (NBB, de Berlaimontlaan 14, 1000 Brussel, www.nbb.be) deel uitmaken.
KBC Bank NV staat ook onder toezicht van de FSMA voor wat het toezicht op de gedragsregels en de financiële markten betreft (Congresstraat 12-14, 1000 Brussel, www.fsma.be).
KBC Bank NV maakt deel uit van de KBC-groep. De website www.kbc.com bevat uitgebreide informatie over de KBC-groep.

Gerelateerde publicaties

Kroon profiteert niet van ‘Norges’ renteverhoging

MR20190920NorgesBank

Verdeeldheid binnen de Fed over toekomst

MR20190919_Verdeeldheid binnen de Fed

Bouwsector: last man standing

MR20190918_Bouwsector

Olieschok: geen reden tot ongerustheid?

MR20190917OlieMR
KBC gebruikt cookies om je surfervaring aangenamer te maken. Zo kan KBC ook beter inspelen op je behoeften en voorkeuren. Door verder te surfen ga je akkoord met het gebruik van deze cookies. Meer info? Of wil je geen cookies?Klik hier.