Globalisering: ook deel van de oplossing voor de klimaatproblematiek

Economische Opinie

Economische globalisering is mee verantwoordelijk voor de klimaatproblematiek, maar kan ook bijdragen tot de mogelijke oplossingen ervoor. Globalisering versnelt immers de verspreiding van klimaatvriendelijke technologieën via wereldwijde netwerken van industrie, kapitaalstromen en onderzoek en ontwikkeling. Bovendien zorgt de verspreiding van nieuwe technologieën voor een makkelijkere monitoring en toegenomen transparantie inzake klimaatmaatregelen. De uitdaging bestaat er dus in om globalisering zowel economisch als ecologisch interessant te maken. Geen evident maar wel een noodzakelijk streefdoel.

 

De klimaatverandering en de opwarming van de aarde zijn tegenwoordig - niet onterecht - ‘hot topics’. In het jaarlijkse Global Risk Report (2019) rangschikt het Wereld Economisch Forum (WEF) het falen om de klimaatverandering aan te pakken en de gevolgen ervan, zoals extreme weersomstandigheden, aan de top van de grootste en meest waarschijnlijke risico's waarmee de wereld in het komende decennium te maken kan krijgen. Economische globalisering wordt vaak aangehaald als één van de oorzaken van de huidige klimaatproblematiek. Toch zou die globalisering ook kunnen bijdragen tot mogelijke oplossingen.

Globalisering als boosdoener

Economische globalisering is een begrip met vele dimensies. Kort samengevat betreft het de inzet en verspreiding van goederen en diensten, mensen, kennis en kapitaal over nationale grenzen heen. Het is begrip roept regelmatig controverse op. Voorstanders wijzen op het sterk uitgebreide aanbod van consumptiegoederen en -diensten, efficiëntiewinsten als gevolg van productspecialisatie en de (verspreiding van) technologische vooruitgang. Anderzijds zijn er ook veel tegenstanders die globalisering zien als oorzaak van o.a. toenemende inkomensongelijkheid en de vernietiging van banen. Ook voor de klimaatverandering en milieuproblematiek wordt economische globalisering mee verantwoordelijk geacht.

Hoewel het moeilijk is om de precieze impact van globalisering op het klimaat te becijferen, is wel duidelijk dat er een verband is tussen beide. Die negatieve invloed van globalisering op het klimaat loopt voornamelijk via een verhoogde uitstoot van broeikasgassen. De belangrijkste directe bronnen van broeikasgasuitstoot zijn stroomvoorziening, industriële productie en transport. Ook zonder globalisering zouden deze activiteiten plaatsvinden. Maar de globaliseringstrend in de 20e eeuw en voornamelijk in de jongste decennia droeg bij tot de wereldwijde acceleratie ervan. In de eerste plaats ging globalisering gepaard met een vermenigvuldiging van transportnetwerken in de vorm van weg-, spoor-, zee- en luchttransport binnen en over nationale grenzen heen. Daarnaast hebben groeiende internationale handel en investeringen de wereldwijde industriële activiteit gestimuleerd.

Dit ging gepaard met een toename van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, zij het aan een trager tempo (figuur). Initieel waren ontwikkelde regio’s zoals de VS en Europa de grootste vervuilers, maar ondertussen zijn opkomende economieën zoals China uitgegroeid tot de belangrijkste uitstoters. Een aanzienlijk deel van de globale economische productie is immers verschoven naar deze landen, waar bovendien vaak minder strenge milieunormen gelden.
 

Figuur - Wereldhandel en uitstoot van broeikasgassen (index 1970 = 100)

Bron: KBC Economics gebaseerd op UNCTAD, JRC EDGAR

Maar ook deel van de oplossing

Economische globalisering heeft geleid tot heel wat positieve zaken, maar haar (negatieve) bijdrage aan de klimaatproblematiek valt niet te ontkennen. Dat betekent evenwel niet dat globalisering en klimaatbehoud onverenigbaar zijn. Het staat buiten kijf dat productie en transport van goederen in de toekomst op een meer duurzame manier zal moeten gebeuren. Afspraken op wereldniveau en een gemonitorde naleving zijn broodnodig. Vanuit macro-economisch standpunt worden in een ideale wereld de negatieve externaliteiten van transport en productie weggewerkt of gecompenseerd - via de prijszetting? - zonder de positieve effecten van internationale vrijhandel teniet te doen. De realisatie hiervan, samen met de invoering van andere manieren om de klimaatverandering tegen te gaan zoals overheidsbeleid, gedragsveranderingen bij particulieren enz., komt evenwel maar moeizaam op gang. Complexe, wereldwijde problemen op langere termijn zijn doorgaans minder een prioriteit van beleidsmakers die veelal focussen op meer acute, nationale thema’s waar snel zichtbare resultaten kunnen worden geboekt.

Anderzijds kan globalisering ook bijdragen tot mogelijke oplossingen om de klimaatproblematiek het hoofd te bieden. De verspreiding van groene of klimaatvriendelijke technologieën is vlotter via wereldwijde netwerken van industrie, kapitaalstromen en onderzoek en ontwikkeling. Bovendien zal een snelle verspreiding van technologische verbeteringen ook de mogelijkheid bieden om allerhande klimaatacties (of het ontbreken daarvan) beter te monitoren en te rapporteren. Die toegenomen transparantie zal het wereldwijde klimaatbewustzijn vergroten en de druk om te handelen alleen maar opvoeren. Om de klimaatproblematiek grondig aan te pakken, zal een diepgaande samenwerking nodig zijn tussen publieke én private partijen. Nieuwe samenwerkingsplatformen die nationale grenzen overschrijden zijn daarbij noodzakelijk. Globalisering vergemakkelijkt dit proces. Daarnaast is het Europese emissiehandelssysteem (EU-ETS) ook een mooi voorbeeld van hoe globalisering kan bijdragen tot klimaatoplossingen die conform zijn met marktmechanismen.

Belangrijk bij dit alles is ook dat meer rekening wordt gehouden met de verdeling van de baten en kosten die economische globalisering met zich brengt. Veel ontwikkelingslanden worden vandaag het hardst getroffen door de klimaatopwarming terwijl ze relatief weinig van de voordelen van globalisering genieten. Het kind met het badwater weggooien en economische globalisering omkeren is evenwel een stap te ver. De wereldwijde positieve gevolgen ervan zijn immers groot. De uitdaging bestaat er dus in om globalisering zowel economisch als ecologisch interessant te maken. Geen evident maar wel een noodzakelijk streefdoel.

Disclaimer:

Alle meningen in deze publicatie vertegenwoordigen de persoonlijke mening van de auteur(s) op de daarin vermelde datum en zijn onderhevig aan wijziging zonder voorafgaande kennisgeving.KBC Groep NV geeft geen garanties voor de mate waarin de voorgestelde scenario’s, risico’s en prognoses de marktverwachtingen weerspiegelen, noch voor de mate waarin zij zich ook effectief zullen realiseren. Alle prognoses zijn indicatief.
De gegevens in deze publicatie zijn algemeen en louter informatief . De informatie kan niet beschouwd worden als een aanbod tot verkoop of aankoop van financiële instrumenten. Ze kan evenmin beschouwd worden als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling of “onderzoek op beleggingsgebied “ in de zin van de wet - en regelgeving over de markten voor financiële instrumenten.
Behoudens de uitdrukkelijke voorafgaande en schriftelijke toestemming van KBC Groep NV is elke overdracht, verkoop, verspreiding of reproductie van de informatie, publicatie en gegevens verboden en dit ongeacht de vorm of de middelen.
KBC Groep NV kan niet aansprakelijk worden gesteld voor de juistheid of volleadigheid van de informatie of voor de directe of indirecte schade die zou voortvloeien uit het gebruik van dit document.

Gerelateerde publicaties

Beleggen in duurzame overheidsobligaties - Duurzaamheid van ontwikkelde landen: update 2018

ERR 201901 Beleggen in duurzame overheidsobligaties DM

Beleggen in duurzame overheidsobligaties - Duurzaamheid van opkomende landen: update 2018

ERR 201901 Beleggen in duurzame overheidsobligaties EM

Duurzaamheidsanalyse van landen: een cruciale maatstaf voor beleggers

EO20190115 Duurzaamheidsanalyse van landen: een cruciale maatstaf voor beleggers

Elektrisch rijden, een privilege voor de rijke landen?

EO20190201 Elektrisch rijden, een privilege voor de rijke landen?
KBC gebruikt cookies om je surfervaring aangenamer te maken. Zo kan KBC ook beter inspelen op je behoeften en voorkeuren. Door verder te surfen ga je akkoord met het gebruik van deze cookies. Meer info? Of wil je geen cookies?Klik hier.