Consument zweet zwoele zomer uit, maar wat met woelige herfst?

Economische Opinie

Het pessimisme in de wereldeconomie neemt met rasse schreden toe. Niemand gelooft nog in het duurzame heilzame effect van sporadisch goed nieuws, zoals de nieuwe wapenstilstand in de Amerikaans-Chinese handelsoorlog. Dit vertaalde zich in een blijvende verslechtering in het producentenvertrouwen, vooral in de industrie. In schril contrast daarmee bleven de consumenten de toekomst veel langer positief tegemoet zien, met dank aan de sterke jobcreatie en loonstijgingen. Daarmee was en is de consument de steunpilaar van de conjunctuur, ondanks de kritisch fase in vele risicofactoren. Toch is de consument niet naïef of blind, want er zijn goede redenen om voorlopig optimisch te blijven. Naarmate de risico’s hun economisch tol eisen, zien we geleidelijk ook de consumenten de handdoek in de ring gooien en beseffen dat de jaren van rozengeur en maneschijn voorbij zijn.

Consument boven, industrie onder

De afkoeling in het producentenvertrouwen is het meest uitgesproken in de industrie. Industriële activiteiten zijn immers het meest afhankelijk van internationale handel en investeringen die door toenemend protectionisme onder druk staan. Vooral in de meest geïndustrialiseerde grote landen stond het vertrouwen onder druk, maar ook kleine economieën - verweven in internationale waardeketens - ontsnappen niet. Het dalend industrieel vertrouwen werd ook gevolgd door een vertraging of zelfs inkrimping in de industriële productie. Vaak gaat het vertrouwen bij ondernemers en consumenten hand in hand. Een industriële afkoeling leidt tot jobverlies en loonmatiging die beide de consument treffen. Dit bleek lang in vele landen niet het geval te zijn, aangezien het consumentenvertrouwen beter stand hield. Een eerste verklaring hiervoor is het sterke sentiment bij ondernemers in dienstenactiviteiten. Zij worden minder direct getroffen door het internationaal protectionisme. Een tweede verklaring is de verwachting in de industrie dat veel van de huidige problemen van tijdelijke aard zijn. Bedrijven houden dus bijvoorbeeld mensen in dienst om na een schok als brexit of de handelsoorlog opnieuw te kunnen aanknopen bij hun langetermijnplanning. Ten derde, zijn heel wat industriële sectoren onderhevig aan structurele transities zoals digitalisering. Die vergen middelen en mensen, en resulteren in blijvend sterke investeringsgroei en jobcreatie.

Verblind of vooruitziend?

De vraag is maar hoe lang deze positieve factoren zullen standhouden. Diensten zijn vaak sterk geïntegreerd met productmarkten. Een effectieve verzwakking in industriële productie en export zal ook heel wat diensten treffen. Ook de inschatting dat vele problemen van tijdelijke aard zijn is mogelijk te optimistisch. Protectionisme is geen eendagsvlieg, maar een structurele verandering in de wereldeconomie (zie KBC Economische Opinie van 19 juni 2019). Tot slot zal de bereidheid om in langetermijntransitie te investeren afnemen als de winstgevendheid onder druk komt te staan.

Elk van deze evoluties zal uiteindelijk een negatief effect hebben op de economie. Als de consument momenteel al verblind is door de positieve evoluties op korte termijn, zal hij op langere termijn toch de waarheid onder ogen moeten zien. We zien nu al tekenen van afkoeling in de consumptiegroei in de Amerikaanse economie in het eerste kwartaal van dit jaar. In Duitsland beseft de consument intussen wat er aan de hand is: na een pijlsnelle verslechtering in het industriële sentiment is nu ook de Duitse consument somber gestemd (zie figuur). Ook verwachten we een duidelijke afkoeling in de Britse economie in de nabije toekosmt, doordat de Brtise consument zich eindelijk zorgen begint te maken over de brexit. Terwijl de consument nu een deel van de oplossing is, want consumptiegroei houdt de groei overeind, zal hij dan een deel van het probleem vormen. Dalende consumptie ondermijnt immers de groeivooruitzichten.

Figuur 1 - Ook Duitse consument verlies vertrouwen in de toekomst (linker as: index, boven 50 = expansie; rechter as: index)

Bron: KBC Economics gebaseerd op Eurostat en Markit

Uitstel van executie

Het lijkt er dus op dat we momenteel een uitstel van executie meemaken. Door de desynchronisatie tussen het producenten- en consumentenvertrouwen houdt de wereldeconomie nog behoorlijk stand. Hoe kan het consumentenvertrouwen wel op peil blijven of zich herstellen? Ultiem enkel door de onzekerheden weg te nemen. Op dat vlak kondigt zich een woelige herfst aan. De huidige brexit-deadline van 31 oktober 2019 zal alle schijnwerpers op brexit richten. Een zware economische schok voor de Europese economie valt niet uit te sluiten. Nu president Trump zijn handen meer vrij heeft na de wapenstilstand met China, richt hij mogelijk zijn pijlen dit najaar op Europa. En de discussies over de Italiaanse begroting zullen ongetwijfeld terug oplaaien in de nieuwe Europese Commissie.

Misschien kunnen we het ook positief bekijken. Zodra de consument wordt wakker geschud, zal die ook minder lijdzaam dwaze politieke spelletjes en zinloos economisch beleid ondergaan. De consument-kiezer kan zijn stem en vooral zijn ongenoegen laten horen, en op die manier opnieuw bijdragen tot een oplossing. Maar in elk geval is er nog een lange weg af te leggen. Nog even genieten van een zwoele zomer om vol energie de problemen in de woelige herfst aan te pakken.
 

Disclaimer:

Alle meningen in deze publicatie vertegenwoordigen de persoonlijke mening van de auteur(s) op de daarin vermelde datum en zijn onderhevig aan wijziging zonder voorafgaande kennisgeving.KBC Groep NV geeft geen garanties voor de mate waarin de voorgestelde scenario’s, risico’s en prognoses de marktverwachtingen weerspiegelen, noch voor de mate waarin zij zich ook effectief zullen realiseren. Alle prognoses zijn indicatief.
De gegevens in deze publicatie zijn algemeen en louter informatief . De informatie kan niet beschouwd worden als een aanbod tot verkoop of aankoop van financiële instrumenten. Ze kan evenmin beschouwd worden als beleggingsadvies, beleggingsaanbeveling of “onderzoek op beleggingsgebied “ in de zin van de wet - en regelgeving over de markten voor financiële instrumenten.
Behoudens de uitdrukkelijke voorafgaande en schriftelijke toestemming van KBC Groep NV is elke overdracht, verkoop, verspreiding of reproductie van de informatie, publicatie en gegevens verboden en dit ongeacht de vorm of de middelen.
KBC Groep NV kan niet aansprakelijk worden gesteld voor de juistheid of volleadigheid van de informatie of voor de directe of indirecte schade die zou voortvloeien uit het gebruik van dit document.

Gerelateerde publicaties

Eviva España... maar groeitopper niet immuun voor Italiaans scenario

EO20180604 Eviva España... maar groeitopper niet immuun voor Italiaans scenario

EU-fondsen voor Centraal- en Oost-Europese regio’s blijven noodzakelijk

EO20180427 EU-fondsen voor Centraal- en Oost-Europese regio’s blijven noodzakelijk

Crisissen terug van weggeweest

EO20180525 Crisissen terug van weggeweest

Niet handelsoorlog, maar autosector is verantwoordelijk voor sputterende Duitse groeimotor

EO20181126 Niet handelsoorlog, maar autosector is verantwoordelijk voor sputterende Duitse groeimotor
KBC gebruikt cookies om je surfervaring aangenamer te maken. Zo kan KBC ook beter inspelen op je behoeften en voorkeuren. Door verder te surfen ga je akkoord met het gebruik van deze cookies. Meer info? Of wil je geen cookies?Klik hier.